حسنعلى خان افشار

197

سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )

67 . جعفر قلى خان بختياروند ، فرزند اسد خان شيركش ، پس از پدر رياست بختياروندهاى هفت‌لنگ را داشت و دژ تسخير ناپذير ملكان را نشيمنگاه خود ساخته بود . او افزون بر سياست كج‌دار و مريزى كه در برابر دولت دنبال مىكرد ، در سراسر عمرش با خان‌هاى نيرومند بختيارى چون محمد تقى خان كنورسى و حسينقلى خان ايلخانى ، درگير بود و يكه و تنها ، بىهيچ متحد راستينى ، اما با بهره‌گيرى از هر راه ممكن - حتى خلاف اخلاق و مردانگى رايج در ميان ايلات - توانست اقتدار و نفوذ خود را در بحرانىترين روزهاى تاريخ كوه‌نشينان بختيارى حفظ كند . اگرچه چنين عملكردى ، در ميان دوست و دشمن از او چهره‌اى بس ناخوشايند ترسيم كرد « 1 » . با فروپاشى قدرت محمد تقى خان و انتقال رياست به هفت‌لنگ‌ها ، ميان او و فرزندان حيدر كور ، كلبعلى خان و برادرزاده‌اش حسينقلى خان ، نبردهاى چندى درگرفت كه در پايان به سود فرزندان حيدركور تمام شدند « 2 » و با تثبيت قدرت آنها قدرت او زوال يافت ، تا اين‌كه به سبب شرارت و آدمكشى به سال 1285 ق . در بروجرد به قتل رسيد و طوايف زير فرمانش به ايلخانى بختيارى پيوستند « 3 » . 68 . حسينقلى خان ايلخانى از نوادگان حيدركور - از مردم پاپى لرستان - بود « 4 » . او نخستين خان نيرومند بختيارى است كه با عادى ساختن رابطه‌اش با دولت مركزى توانست بر تمامى ايلات و طوايف بختيارى تسلط پيدا كند . در روزگار انتقال قدرت از چهارلنگ به هفت‌لنگ ، رياست دوركى در دست كلبعلى خان ، عموى حسينقلى خان ، قرار داشت . او ازيك‌سو به سبب شخصيت ساده و فاقد شم سياسىاش « 5 » و از سوى ديگر به علت تضاد خانوادگىاى كه ميان او و برادرزادگانش پديد آمد « 6 » ، نتوانست حاكميت خود را حفظ كند . ازاين‌رو ، پس از چند كشمكش خونين درون خانوادگى ،

--> ( 1 ) . نك : لايارد . . . ، سيرى در قلمرو بختيارى ، ص ص 268 - 270 . ( 2 ) . نك : سردار ظفر ، خسرو خان ، يادداشت‌ها و خاطرات سردار ظفر بختيارى ، ص ص 19 - 25 . ( 3 ) . نك : لايارد . . . ، سيرى در قلمرو بختيارى ، ص 270 . ( 4 ) . نك : سردار ظفر ، خسرو خان ، يادداشت‌ها و خاطرات سردار ظفر بختيارى ، ص ص 1 و 42 . ( 5 ) . نك : لايارد . . . ، سيرى در قلمرو بختيارى ، ص ص 50 - 51 . ( 6 ) . نك : سردار ظفر ، خسرو خان ، يادداشت‌ها و خاطرات سردار ظفر بختيارى ، ص ص 7 و 8 .